Prawo i podatki

Akt notarialny – wszystko, co warto wiedzieć

Grzegorz PogorzelskiGrzegorz PogorzelskiPublikacja: 19 min czytaniaAktualizacja: 25.10.2026
Akt notarialny – wszystko, co warto wiedzieć
Spis treści
  1. W skrócie
  2. Co to jest akt notarialny
  3. Co powinien zawierać akt notarialny
  4. Jakie czynności wymagają formy aktu notarialnego
  5. Ile kosztuje akt notarialny: taksa, PCC i opłaty sądowe
  6. Oryginał, wypis i odpis aktu notarialnego
  7. Czy akt notarialny jest aktem własności
  8. Akt notarialny a wpis do księgi wieczystej
  9. Akt notarialny mieszkania a zapłata: przed czy po podpisaniu aktu
  10. Jakie dokumenty są potrzebne, żeby sporządzić akt notarialny nieruchomości
  11. Sprostowanie aktu notarialnego, czyli błąd w dokumencie
  12. Czy można unieważnić akt notarialny
  13. Co oznacza służebność w akcie notarialnym
  14. Najczęstsze pytania
  15. Podsumowanie

Akt notarialny to dokument sporządzony przez notariusza, który ma moc dokumentu urzędowego. Bez niego nie sprzedasz ani nie kupisz mieszkania, domu czy działki, bo umowa przeniesienia własności nieruchomości w innej formie jest nieważna. Poniżej wyjaśniamy, co zawiera akt notarialny, ile kosztuje według stawek obowiązujących do 4 listopada 2026 r. i od 5 listopada 2026 r., czym różni się od wypisu i kiedy da się go podważyć.

W skrócie

  • Akt notarialny to dokument urzędowy. Czynności notariusza dokonane zgodnie z prawem mają taki charakter, a w sądzie korzystają z domniemania prawdziwości (art. 2 § 2 prawa o notariacie, art. 244 k.p.c.).
  • Sprzedaż nieruchomości wymaga aktu. Umowa zawarta w zwykłej formie pisemnej nie przenosi własności i jest nieważna (art. 158 i art. 73 § 2 k.c.).
  • Akt notarialny to nie „akt własności”. Aktualnego właściciela pokazuje księga wieczysta, a wniosek o wpis notariusz składa najpóźniej w dniu podpisania aktu (art. 92 § 4 prawa o notariacie).
  • Koszt to nie tylko taksa. Przy zakupie z rynku wtórnego dochodzi 2 proc. podatku PCC, 200 zł opłaty sądowej za wpis własności i wypisy (art. 7 ustawy o PCC, art. 42 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
  • Akt można podważyć, ale nie dowolnie. Nieważność stwierdza sąd, a od skutków błędu lub groźby uchylasz się pisemnym oświadczeniem w ciągu roku (art. 82–88 k.c.).
Wideo · 1:30Co z pieniędzmi po podpisaniu aktu notarialnego?Trzy sposoby, żeby po akcie nie zostać ani bez mieszkania, ani bez pieniędzy: przelew natychmiastowy u notariusza, depozyt notarialny i poddanie się egzekucji z art. 777 k.p.c.Mówi: Katarzyna Wasiluk, agentka nieruchomości · Obejrzyj na YouTube

Co to jest akt notarialny

Akt notarialny to dokument, w którym notariusz utrwala oświadczenia stron, najczęściej umowę. Notariusz nie reprezentuje ani sprzedającego, ani kupującego. Jego zadaniem jest dopilnowanie, żeby czynność była zgodna z prawem i żeby obie strony rozumiały jej skutki.

Dokument urzędowy ma w sądzie szczególną moc. Przyjmuje się, że to, co w nim zaświadczono, jest prawdą, a kto twierdzi inaczej, musi to udowodnić (art. 252 k.p.c.). Dlatego strony wybierają formę aktu także tam, gdzie prawo jej nie wymaga, na przykład przy umowie przedwstępnej. Notarialna umowa przedwstępna daje też prawo żądania w sądzie zawarcia umowy sprzedaży, gdy druga strona się wycofa (art. 390 § 2 k.c.).

Co powinien zawierać akt notarialny

Treść aktu przygotowuje notariusz na podstawie dokumentów i ustaleń stron. Prawo o notariacie wymienia elementy, które muszą się w nim znaleźć (art. 92 § 1):

  • datę sporządzenia aktu, a na żądanie stron także godzinę i minutę rozpoczęcia i podpisania;
  • miejsce sporządzenia aktu;
  • imię i nazwisko notariusza oraz siedzibę kancelarii, a gdy akt sporządza zastępca, także jego dane;
  • dane stron i innych osób obecnych przy akcie, w tym imiona rodziców i miejsce zamieszkania, a przy firmach nazwę, siedzibę i dane osób, które w ich imieniu działają;
  • oświadczenia stron;
  • na żądanie stron stwierdzenie istotnych okoliczności, które zaszły przy sporządzaniu aktu;
  • stwierdzenie, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany;
  • podpisy uczestników i podpis notariusza.

Akt notarialny sprzedaży mieszkania zawiera też opis nieruchomości z numerem księgi wieczystej, podstawę nabycia przez sprzedającego, cenę i sposób jej zapłaty, termin wydania lokalu oraz oświadczenia o obciążeniach, zaległościach i osobach zameldowanych. Często znajdziesz w nim także oświadczenia o poddaniu się egzekucji i informację o przekazaniu świadectwa charakterystyki energetycznej. To właśnie te zapisy decydują o tym, czy transakcja jest bezpieczna, więc projekt aktu warto przeczytać kilka dni przed podpisaniem.

Jakie czynności wymagają formy aktu notarialnego

Forma aktu notarialnego jest obowiązkowa przy czynnościach, w których ustawa tak stanowi. Najważniejsze z nich to:

  • umowa sprzedaży, zamiany i każda inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości (art. 158 k.c.);
  • umowa darowizny w zakresie oświadczenia darczyńcy (art. 890 § 1 k.c.); darowizna rzeczy ruchomej bez aktu staje się ważna po wykonaniu, ale przy nieruchomości ta furtka nie działa;
  • ustanowienie i przeniesienie użytkowania wieczystego (art. 234 w zw. z art. 158 k.c.);
  • umowa o dział spadku, jeśli w spadku jest nieruchomość (art. 1037 § 2 k.c.), oraz umowa o zrzeczenie się dziedziczenia (art. 1048 k.c.);
  • akt poświadczenia dziedziczenia, czyli notarialna alternatywa dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku;
  • umowa majątkowa małżeńska, na przykład o rozdzielności majątkowej (art. 47 k.r.o.);
  • zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;
  • oświadczenie właściciela o ustanowieniu na nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego, na przykład służebności (art. 245 § 2 k.c.);
  • umowa spółki z o.o. (chyba że zawierana jest przez system S24), umowa spółki komandytowej i statut spółki komandytowo-akcyjnej.

Umowa spółki partnerskiej nie wymaga aktu notarialnego, wystarczy forma pisemna. Testament notarialny jest z kolei jedną z kilku dopuszczalnych form, a nie obowiązkiem.

Jeśli ustawa wymaga aktu notarialnego, a strony go nie zachowały, czynność jest nieważna (art. 73 § 2 k.c.). Gdy sprzedający i kupujący podpiszą „umowę sprzedaży mieszkania” w zwykłej formie pisemnej, własność nieruchomości nie przechodzi, a pieniądze trzeba będzie odzyskiwać jako świadczenie nienależne.

Ile kosztuje akt notarialny: taksa, PCC i opłaty sądowe

Koszty aktu notarialnego przy zakupie mieszkania w 2026 roku: taksa notarialna, podatek PCC, opłata za wpis do księgi wieczystej i wypisy, z nowymi stawkami od 5 listopada 2026 r.
Główne koszty aktu notarialnego przy zakupie mieszkania z rynku wtórnego, stan na październik 2026 roku.

Na rachunek u notariusza składa się kilka pozycji. Tylko taksa jest wynagrodzeniem notariusza. Podatek i opłaty sądowe notariusz pobiera jako płatnik i przekazuje dalej.

Taksa notarialna

Maksymalne stawki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Przy umowie sprzedaży liczy się je od wartości przedmiotu czynności, czyli zwykle od ceny (§ 3 rozporządzenia):

Wartość Maksymalna taksa netto
do 3000 zł100 zł
3000–10 000 zł100 zł + 3 proc. nadwyżki ponad 3000 zł
10 000–30 000 zł310 zł + 2 proc. nadwyżki ponad 10 000 zł
30 000–60 000 zł710 zł + 1 proc. nadwyżki ponad 30 000 zł
60 000 zł–1 mln zł1010 zł + 0,4 proc. nadwyżki ponad 60 000 zł
1–2 mln zł4770 zł + 0,2 proc. nadwyżki ponad 1 mln zł
powyżej 2 mln zł (do 4.11.2026)6770 zł + 0,25 proc. nadwyżki ponad 2 mln zł, najwyżej 10 000 zł
2–5 mln zł (od 5.11.2026)6770 zł + 0,25 proc. nadwyżki ponad 2 mln zł
powyżej 5 mln zł (od 5.11.2026)14 270 zł + 0,15 proc. nadwyżki ponad 5 mln zł, najwyżej 25 000 zł

Do 4 listopada 2026 r. taksa nie może przekroczyć 10 000 zł, a przy czynnościach między osobami z I grupy podatkowej, na przykład rodzicami i dziećmi, 7500 zł. Od 5 listopada 2026 r. te limity wynoszą 25 000 zł i 15 000 zł. To stawki maksymalne, więc z notariuszem możesz rozmawiać o niższej. Do taksy dolicza się 23 proc. VAT. Osobno płaci się za kolejne czynności w tym samym akcie, na przykład za oświadczenie o ustanowieniu hipoteki czy o poddaniu się egzekucji.

Podstawowe progi taksy obowiązują od 2004 roku. Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 października 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2026 poz. 1370). Dla mieszkań o wartości do 2 mln zł progi taksy się nie zmieniły. Wzrósł natomiast górny limit: z 10 000 do 25 000 zł, a przy czynnościach w I grupie podatkowej z 7500 do 15 000 zł. Przy nieruchomości powyżej 5 mln zł doszedł nowy próg: 14 270 zł + 0,15 proc. nadwyżki. Przy akcie podpisanym do 4 listopada 2026 r. obowiązują dotychczasowe stawki.

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

Przy zakupie mieszkania lub domu z rynku wtórnego kupujący płaci 2 proc. PCC od wartości rynkowej nieruchomości (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Notariusz pobiera podatek przy akcie i odprowadza go do urzędu skarbowego.

  • Pierwsze mieszkanie bez PCC. Zwolniona jest osoba fizyczna, która kupuje pierwszy lokal mieszkalny, dom jednorodzinny albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i wcześniej nie miała takiego prawa ani udziału w nim. Nie przekreśla zwolnienia udział do 50 proc. odziedziczony w spadku (art. 9 pkt 17 ustawy o PCC).
  • Rynek pierwotny. Kupując od dewelopera płacisz VAT zawarty w cenie, a PCC nie ma.
  • Wyższa stawka. Kto kupuje szósty i kolejny lokal mieszkalny w budynku lub budynkach na tej samej nieruchomości gruntowej, płaci 6 proc. PCC (art. 7 ustawy o PCC).

Sprzedający PCC nie płaci. Może go natomiast dotyczyć podatek dochodowy, jeśli sprzedaje przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku, w którym nabył nieruchomość.

Opłaty sądowe za wpisy w księdze wieczystej

Wniosek Opłata Przepis
Wpis własności lub użytkowania wieczystego200 złart. 42 ust. 1 u.k.s.c.
Wpis hipoteki200 złart. 42 ust. 1 u.k.s.c.
Założenie księgi wieczystej100 złart. 44 u.k.s.c.
Wykreślenie wpisu, np. starej hipotekipołowa opłaty za wpis, czyli 100 złart. 46 u.k.s.c.

Opłatę za każde prawo pobiera się osobno. Gdy kupujesz mieszkanie na kredyt, zapłacisz więc za wpis własności i za wpis hipoteki banku. Notariusz pobiera te opłaty przy akcie razem z podatkiem.

Przykład: mieszkanie za 600 000 zł

Pozycja Kwota
Maksymalna taksa notarialna3170 zł netto, 3899,10 zł z VAT
PCC 2 proc.12 000 zł albo 0 zł przy zwolnieniu na pierwsze mieszkanie
Wpis własności do księgi wieczystej200 zł
Złożenie wniosku o wpis do księgi (od 5.11.2026)do 300 zł netto (§ 15c rozporządzenia)
Wypisy aktudo 4.11.2026: 6 zł netto za stronę; od 5.11.2026: 12 zł netto za strony 1–10, potem 10 i 8 zł

Kto ponosi koszty notarialne, ustalają strony. Na rynku przyjęło się, że taksę, podatek i opłaty sądowe płaci kupujący, a sprzedający pokrywa koszty, które dotyczą tylko jego, na przykład wykreślenia swojej hipoteki.

Oryginał, wypis i odpis aktu notarialnego

Oryginał aktu jest tylko jeden i zostaje w kancelarii. Notariusz przechowuje go przez dziesięć lat, a potem przekazuje do archiwum ksiąg wieczystych sądu rejonowego właściwego dla siedziby kancelarii. Strony dostają wypisy, które mają moc prawną oryginału (art. 109 prawa o notariacie).

Wypisy wydaje się stronom, osobom, którym akt przyznaje takie prawo, oraz ich następcom prawnym, na przykład spadkobiercom. Inna osoba dostanie wypis tylko za zgodą stron albo na podstawie prawomocnego postanowienia sądu okręgowego, w którego okręgu działa kancelaria. Na to postanowienie zażalenie nie przysługuje (art. 110 prawa o notariacie). Notariusz może też sporządzić wypis elektroniczny i umieścić go w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych (art. 110a).

Dlaczego na wypisie są różne numery aktu notarialnego

W lewym górnym rogu pierwszej strony znajdziesz numer repertorium, pod którym zarejestrowano oryginał aktu. W klauzuli na ostatniej stronie jest drugi numer, pod którym zarejestrowano sam wypis. Wydanie wypisu to odrębna czynność notarialna, więc każdy wypis ma własny numer.

Ile kosztuje odpis lub wypis aktu notarialnego

Do 4 listopada 2026 r. maksymalna taksa za wypis, odpis lub wyciąg wynosi 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę, plus 23 proc. VAT. Od 5 listopada 2026 r. (rozporządzenie z 13 października 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1370) to do 12 zł za strony 1–10, do 10 zł za strony 11–20 i do 8 zł za każdą kolejną. Wypisy dla stron wydawane przy podpisaniu aktu też są płatne, a ich koszt notariusz dolicza do rachunku.

Zgubiony akt notarialny

Jeśli od podpisania aktu nie minęło dziesięć lat, kolejny wypis wydaje kancelaria, w której akt sporządzono. Później zwracasz się do sądu rejonowego, do którego trafiło archiwum kancelarii. Gdy nie pamiętasz, u którego notariusza był akt, sprawdź księgę wieczystą: w dziale II przy wpisie właściciela podana jest podstawa nabycia, w tym numer repertorium i dane kancelarii.

Czy akt notarialny jest aktem własności

Nie. Akt notarialny potwierdza, że w określonym dniu strony złożyły określone oświadczenia. Od tego czasu nieruchomość mogła zostać sprzedana, darowana albo obciążona hipoteką.

Aktualny stan prawny sprawdzisz w księdze wieczystej, na przykład w bezpłatnej przeglądarce ksiąg na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Przy zwykłej sprzedaży własność przechodzi na kupującego już w chwili zawarcia umowy (art. 155 § 1 k.c.). Wpis do księgi nie przenosi własności, ale tworzy domniemanie, że prawo przysługuje osobie wpisanej (art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Wyjątki, w których dopiero wpis tworzy prawo, to m.in. użytkowanie wieczyste, hipoteka i ustanowienie odrębnej własności lokalu.

Akt notarialny a wpis do księgi wieczystej

Przy przeniesieniu własności nieruchomości notariusz sam składa wniosek o wpis do księgi wieczystej. Robi to elektronicznie, najpóźniej w dniu sporządzenia aktu (art. 92 § 4 prawa o notariacie). Taki wniosek traktuje się tak, jakby złożyła go strona. Od 5 listopada 2026 r. maksymalna taksa za złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej wynosi 300 zł netto (§ 15c rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej).

Wzmianka o wniosku pojawia się w księdze szybko, a sam wpis zależy od obciążenia sądu. W Warszawie oczekiwanie na wpis bywa liczone w miesiącach. Wzmianka chroni jednak kupującego: nikt, kto później sprawdzi księgę, nie może powołać się na to, że nie wiedział o złożonym wniosku.

Od 17 marca 2026 roku notariusz może złożyć wniosek o wpis także po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, jeśli spadkobierca o to poprosi. Przy mieszkaniu po rodzicach to oszczędza osobną wizytę w sądzie. Więcej o sprzedaży takiej nieruchomości piszemy w artykule o tym, czy można sprzedać mieszkanie przed zakończeniem sprawy spadkowej.

Akt notarialny mieszkania a zapłata: przed czy po podpisaniu aktu

Najczęściej kupujący płaci w dniu aktu albo krótko po nim, a sprzedający wydaje mieszkanie dopiero po otrzymaniu całej ceny. Termin i sposób zapłaty strony wpisują do aktu. Do wyboru są m.in.:

  • przelew na rachunek sprzedającego w terminie wskazanym w akcie;
  • depozyt notarialny, czyli wpłata ceny do notariusza przed aktem i wypłata sprzedającemu po spełnieniu warunków (art. 108 prawa o notariacie);
  • wypłata kredytu przez bank kupującego, zwykle po przedstawieniu wypisu aktu i spełnieniu warunków umowy kredytu;
  • rachunek powierniczy lub zastrzeżony prowadzony przez bank.

Sprzedający może zabezpieczyć się także oświadczeniem kupującego o poddaniu się egzekucji co do zapłaty ceny. Kupujący z kolei może żądać, żeby sprzedający poddał się egzekucji co do wydania lokalu. Dzięki temu w razie problemów wystarczy nadanie aktowi klauzuli wykonalności, bez procesu (art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Brak zapłaty nie unieważnia aktu. Jeśli własność już przeszła, a pieniędzy nie ma, sprzedający dochodzi ceny jak każdej należności. Dlatego zabezpieczenia trzeba ustalić przed podpisaniem, a kluczy nie wydawać, zanim pieniądze nie wpłyną na konto.

Jakie dokumenty są potrzebne, żeby sporządzić akt notarialny nieruchomości

Listę dokumentów kancelaria przesyła zwykle po pierwszym kontakcie. Przy sprzedaży mieszkania najczęściej są to:

  • dowody osobiste lub paszporty stron;
  • numer księgi wieczystej, a przy spółdzielczym prawie bez księgi zaświadczenie ze spółdzielni;
  • dokument nabycia przez sprzedającego: akt notarialny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia;
  • przy spadku lub darowiźnie zaświadczenie z urzędu skarbowego o zapłacie podatku albo o braku podatku;
  • zaświadczenie od wspólnoty lub spółdzielni o braku zaległości w opłatach i zaświadczenie o osobach zameldowanych;
  • świadectwo charakterystyki energetycznej, które sprzedający przekazuje kupującemu;
  • jeśli mieszkanie ma hipotekę: zaświadczenie banku o kwocie do spłaty i zgodzie na wykreślenie hipoteki po spłacie;
  • przy działce: wypis z rejestru gruntów, informacja o miejscowym planie albo decyzja o warunkach zabudowy oraz zaświadczenie, czy działka nie leży na obszarze rewitalizacji, gdzie gminie przysługuje prawo pierwokupu.

Sprostowanie aktu notarialnego, czyli błąd w dokumencie

Pomyłki w aktach się zdarzają. To, jak je naprawić, zależy od rodzaju błędu i od tego, czy akt został już podpisany.

Oczywiste omyłki

Literówkę albo błąd rachunkowy notariusz poprawia przed podpisaniem aktu. Błędne słowa skreśla tak, żeby dało się je odczytać, a poprawki omawia na końcu aktu przed podpisami. Po podpisaniu oczywistą omyłkę prostuje się protokołem sprostowania, który ma formę aktu notarialnego. Wypisy wydaje się potem z uwzględnieniem sprostowania (art. 109a prawa o notariacie).

Błędy istotne

Gdy błąd dotyczy treści czynności, na przykład numeru księgi wieczystej, oznaczenia lokalu czy danych strony, protokół sprostowania nie wystarczy. Masz wtedy do wyboru:

  • akt zmieniający lub uzupełniający, do którego muszą stawić się wszystkie strony;
  • powództwo o ustalenie stosunku prawnego, gdy druga strona nie współpracuje, a Ty masz w tym interes prawny (art. 189 k.p.c.);
  • powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdy błąd w akcie przeniósł się do księgi (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Czy można unieważnić akt notarialny

Tak, ale nie każda wada działa tak samo. Kodeks cywilny rozróżnia czynności nieważne od początku i takie, od których skutków można się uchylić.

Wada Skutek Przepis
Sprzeczność z ustawą, brak wymaganej formyNieważność od początkuart. 58, art. 73 § 2 k.c.
Brak świadomości lub swobody, np. ciężka choroba, odurzenieNieważność od początkuart. 82 k.c.
Pozorność, czyli umowa „na niby” za zgodą obu stronNieważność od początkuart. 83 k.c.
Błąd istotny, podstęp, groźbaMożliwość uchylenia się od skutków oświadczeniaart. 84, 86, 87 k.c.

Nieważność bezwzględną sąd stwierdza w procesie, a podnieść ją może każdy, kto ma w tym interes. Przy błędzie, podstępie i groźbie umowa jest ważna, dopóki osoba uprawniona nie złoży drugiej stronie pisemnego oświadczenia o uchyleniu się od jej skutków.

W jakim terminie można unieważnić akt notarialny

Na uchylenie się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu masz rok od wykrycia błędu, a przy groźbie rok od ustania stanu obawy (art. 88 § 2 k.c.). Nieważności z mocy prawa, na przykład przy pozorności, żaden termin nie ogranicza. Osobna instytucja to wyzysk: gdy ktoś wykorzystał Twoje przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie i świadczenia są rażąco nierówne, możesz żądać zmiany umowy albo jej unieważnienia w ciągu dwóch lat od jej zawarcia (art. 388 k.c.).

Unieważnienie aktu notarialnego a zwrot nieruchomości

Jeśli sąd uzna sprzedaż za nieważną albo skutecznie uchylisz się od jej skutków, strony zwracają sobie to, co świadczyły: sprzedający cenę, kupujący nieruchomość. Podstawą są przepisy o świadczeniu nienależnym (art. 410 k.c.). Żeby przywrócić właściwy stan w księdze wieczystej, potrzebny jest wyrok w sprawie o uzgodnienie treści księgi (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Na czas procesu warto wpisać do księgi ostrzeżenie, które uniemożliwi dalszą bezpieczną sprzedaż.

Zwrot nieruchomości nie zawsze jest możliwy. Jeśli kupujący zdążył ją sprzedać dalej osobie, która działała w dobrej wierze i zapłaciła, tę osobę chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Pozostaje wtedy roszczenie o pieniądze.

Co oznacza służebność w akcie notarialnym

Służebność to ograniczone prawo rzeczowe, które obciąża nieruchomość i zwykle przechodzi na każdego kolejnego właściciela. W aktach spotkasz dwa jej rodzaje:

  • Służebność gruntowa przysługuje każdoczesnemu właścicielowi innej nieruchomości, tzw. władnącej, i zwiększa jej użyteczność (art. 285 k.c.). Typowy przykład to służebność przejazdu i przechodu do drogi publicznej.
  • Służebność osobista przysługuje konkretnej osobie fizycznej (art. 296 k.c.). Jest niezbywalna i wygasa najpóźniej z jej śmiercią (art. 299 i 300 k.c.).

Najczęstsza służebność osobista to służebność mieszkania (art. 301 k.c.). Rodzice przekazują mieszkanie dziecku, ale zastrzegają sobie prawo do mieszkania w nim do końca życia. Takie prawo wpisane do księgi wieczystej obowiązuje także nowego nabywcę, dlatego przy sprzedaży trzeba je sprawdzić w dziale III księgi i ustalić, czy uprawniony zrzeknie się służebności.

Gdy działka nie ma dostępu do drogi publicznej, a sąsiad nie chce zgodzić się na służebność, właściciel może żądać ustanowienia drogi koniecznej za wynagrodzeniem (art. 145 k.c.).

Przed każdym aktem sprzedaży czytamy z klientem projekt przesłany przez kancelarię notarialną. Sprawdzamy księgę wieczystą, podstawę nabycia, sposób zapłaty i termin wydania mieszkania, bo to te zapisy chronią sprzedającego, gdy coś pójdzie nie tak.

Agencję prowadzą prawnicy, a jej założyciel to były przewodniczący Komisji Prawnej Polskiej Federacji Rynku Nieruchomości. Dlatego dokumenty do aktu kompletujemy wcześniej, a nie w dniu podpisania.

Najczęstsze pytania

Komu można pokazać akt notarialny?

Swój wypis możesz pokazać, komu chcesz: bankowi, doradcy, kupującemu czy pośrednikowi. Pamiętaj tylko, że zawiera Twoje dane osobowe, więc nie publikuj go w ogłoszeniu. Notariusza obowiązuje tajemnica zawodowa, a wypis osobie trzeciej wyda tylko za zgodą stron albo na podstawie postanowienia sądu.

Gdzie uzyskać akt notarialny?

W kancelarii, w której akt sporządzono, a po dziesięciu latach w sądzie rejonowym, który przejął jej archiwum. Szczegóły opisujemy wyżej, w części o zgubionym akcie.

Czy akt notarialny może być po angielsku?

Akt sporządza się po polsku. Jeśli strona nie zna polskiego, przy akcie uczestniczy tłumacz przysięgły, a na żądanie stron notariusz może sporządzić akt równolegle w języku obcym.

Akt notarialny a brak zapłaty: co wtedy?

Brak zapłaty nie unieważnia umowy, jeśli własność już przeszła. Sprzedający dochodzi ceny, a najszybciej zrobi to, gdy kupujący poddał się w akcie egzekucji co do zapłaty. Wtedy wystarczy wniosek o nadanie aktowi klauzuli wykonalności.

Podsumowanie

Bez aktu nie ma sprzedaży nieruchomości. Umowa w innej formie jest nieważna, a własność nie przechodzi.
Policz cały koszt, nie tylko taksę. Do taksy z VAT dochodzą PCC, opłaty sądowe za wpisy i wypisy.
Bezpieczeństwo ustala się przed podpisaniem. Sposób zapłaty, termin wydania lokalu i oświadczenia o poddaniu się egzekucji trzeba uzgodnić w projekcie aktu.

Sprzedajesz mieszkanie albo dom i chcesz mieć pewność, że stan prawny, dokumenty i projekt aktu są w porządku, zanim usiądziesz u notariusza? Agencję Pogorzelski Nieruchomości prowadzą prawnicy, więc przygotowanie aktu to dla nas część pracy, a nie dodatek. Porozmawiaj z nami o sprzedaży.

Stan prawny na 30 października 2026 r., z uwzględnieniem zmian taksy notarialnej obowiązujących od 5 listopada 2026 r. Tekst nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej w konkretnej sprawie.

Udostępnij:FacebookLinkedInWhatsApp

Sprzedajesz w Warszawie lub okolicy?

Sprawdź, ile kosztuje metr w Twojej dzielnicy i kto u nas sprzedaje w tej okolicy. Albo od razu zamów bezpłatną analizę ceny – odpowiadamy w 1 dzień roboczy.

Dzielnice Warszawy – mediana ceny za m²
Okolice Warszawy
Bezpłatna analiza cenyCeny: mediana z Rejestru Cen Nieruchomości, pełny ranking na stronie Ceny mieszkań w Warszawie.
Grzegorz Pogorzelski – prawnik, założyciel agencji

Grzegorz Pogorzelski

Prawnik, założyciel Pogorzelski Nieruchomości, były przewodniczący Komisji Prawnej Polskiej Federacji Rynku Nieruchomości i były członek zarządu WSPON. Od 2019 roku prowadzi agencję, która sprzedaje nieruchomości i przeprowadza klientów przez transakcje wymagające wiedzy prawnej.

Poznaj Grzegorza i zespół →

Przeczytaj też